Architectenbureaus zijn nog steeds tevreden over de markt, maar de buffer slinkt. Uit de BNA Conjunctuurmeting van dit najaar blijkt dat de gemiddelde werkvoorraad is teruggelopen tot 5,2 maanden, tegen 6,0 maanden in het voorjaar. Voor ontwikkelaars en bouwers die met architecten samenwerken is dat een vroege indicator van wat er over een jaar op de bouwplaats komt.
Tevreden, maar met een kortere horizon
Van de bureaus beoordeelt 91 procent de huidige situatie minimaal als bevredigend en 45 procent noemt die goed of zeer goed. De productie steeg de afgelopen drie maanden per saldo. Tegelijk ervaart 35 procent belemmeringen. Trage vergunningverlening bij gemeenten wordt het vaakst genoemd (49 procent), gevolgd door stagnatie bij ontwikkelende partijen (32 procent). Ook netcongestie, stikstof, trage besluitvorming en stijgende bouwkosten komen terug. Kleine bureaus tot 5 fte zijn het minst positief: 34 procent van hen vindt de werkvoorraad klein, tegen 19 procent bij grotere bureaus.
Productiviteit en AI
De BNA keek dit keer ook naar arbeidsproductiviteit. Bij een derde van de bureaus verbeterde die het afgelopen jaar, bij ruim de helft bleef ze gelijk. Bureaus zoeken winst vooral in digitale werkprocessen en een strakkere planning. Ruim driekwart ziet zeker of waarschijnlijk kansen voor AI, een ontwikkeling die ook de vraag naar kantoorruimte raakt. Toch zegt 79 procent tegen belemmeringen aan te lopen, zoals te weinig capaciteit bij toetsende instanties, verstoringen tijdens projecten en regeldruk.
Het ontwerpstadium als voorspeller
Wat architecten vandaag tekenen, wordt over één tot twee jaar gebouwd. Een kortere werkvoorraad bij ontwerpers is daarom een signaal voor de hele keten: minder projecten in de voorfase betekent later minder aanbestedingen. Dat de vergunningverlening het grootste knelpunt is, past bij eerdere signalen over trage en ongelijke gemeentelijke processen, zoals de grote verschillen in bouwleges per gemeente. Voor ontwikkelaars betekent een iets ruimere markt bij architecten wel dat er sneller capaciteit beschikbaar is om plannen uit te werken.
Vergunningstraject eerder in beeld
De boodschap uit de meting is dat het tekenwerk zelf niet de rem is, maar wat erna komt bij gemeente en ontwikkelaar. Wie nu een project voorbereidt, wint waarschijnlijk meer tijd door vroeg overleg met de gemeente en een volledige aanvraag dan door sneller te ontwerpen. Takeaway: plan het vergunningstraject als apart kritiek pad, met eigen mijlpalen, en niet als sluitstuk van het ontwerp.
Bron: BNA, “Conjunctuurmeting: architectenbureaus positief, groei vlakt af“




