Een ontwikkelaar die starterswoningen goedkoop verkoopt, mag niet de volledige waardestijging voor zichzelf houden. Dat heeft de rechtbank Rotterdam bepaald in een zaak over dertien starterswoningen in Lansingerland. Voor ontwikkelaars, makelaars en gemeenten die met terugkoopregelingen werken, is de uitspraak een duidelijk signaal over wat redelijk is.
Vaste terugkoopprijs zonder einddatum
De woningen werden in 2023 voor 180.000 euro per stuk aan starters verkocht door een projectontwikkelaar uit Rijssen. Daar stond een strenge terugkoopregeling tegenover. Wie binnen vijftien jaar wilde verkopen, moest de woning voor hetzelfde bedrag aan de ontwikkelaar aanbieden. Ook na die vijftien jaar hield de ontwikkelaar het recht om de woning voor dat bedrag terug te kopen. De kopers bouwden zo geen vermogen op, en investeringen in woning of tuin leverden hen niets op. Volgens de ontwikkelaar waren de woningen bij de verkoop al ongeveer 450.000 euro waard. Op de woningen hadden zich 1.700 geïnteresseerden ingeschreven.
Rechter verdeelt de waardestijging
De rechtbank gaf de kopers gelijk. De ontwikkelaar had moeten begrijpen dat de kopers door de krapte op de woningmarkt nauwelijks een andere keus hadden dan de voorwaarden te accepteren. Het voordeel voor de ontwikkelaar noemt de rechter onevenredig en onredelijk. De regeling wordt niet vernietigd, maar moet samen met de kopers worden aangepast. Ontwikkelaar en kopers krijgen elk de helft van de waardestijging en investeringen van de kopers moeten worden terugbetaald. Partijen hebben een maand om tot een oplossing te komen, daarna buigt de rechtbank zich in december opnieuw over de zaak. Eerder, in 2023, oordeelde de rechter in een zaak van de gemeente Lansingerland nog dat de regeling mocht blijven bestaan.
Terugkoopbeding toetsen aan gangbare modellen
De uitspraak laat zien waar de grens ligt. Gangbare regelingen zoals KoopGarant werken met een taxatie bij verkoop en een vooraf afgesproken verdeling van winst of verlies. Een vaste terugkoopprijs zonder einddatum wijkt daar sterk van af. Juist omdat het aandeel starters op de koopmarkt daalt, zijn betaalbare starterswoningen met een anti-speculatiebeding populair bij gemeenten en ontwikkelaars. Een eerlijke verdeling begint bij een onafhankelijke waardebepaling, en uit onderzoek blijkt dat een taxatie vaak vrijwel exact de koopprijs volgt. Makelaars die zulke woningen verkopen, kunnen kopers wijzen op de looptijd en de verdeelsleutel van het beding. De vraag voor uw lopende projecten: houdt uw terugkoopregeling stand als een koper laat toetsen of de verdeling van de waardestijging redelijk is?
Bron: Vastgoed Actueel, “Rechter grijpt in bij terugkoopregeling starterswoningen“




