Een woning die op één punt net niet aan het Besluit bouwwerken leefomgeving voldoet, hoeft vanaf 2027 niet meer automatisch te worden opengebroken voordat de bewoners erin mogen. Per 1 januari 2027 kan de gemeente in bijzondere gevallen een gereedmelding accepteren zonder verklaring van de kwaliteitsborger. Voor aannemers en ontwikkelaars in gevolgklasse 1 is dat een uitweg bij kleine afwijkingen, maar geen vrijbrief.
Wat er verandert in de Wkb
Onder de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen controleert een onafhankelijke kwaliteitsborger op basis van risico’s of een bouwwerk aan de regels voldoet. Bij gevolgklasse 1, waaronder eengezinswoningen, hoort bij de gereedmelding een verklaring van die borger. Ontbreekt de verklaring, dan kan het bouwwerk tot nu toe niet gereed worden gemeld.
Het ministerie noemt als voorbeeld een plafond dat een centimeter lager uitvalt dan het Bbl voorschrijft. Herstel van zo’n afwijking is ingrijpend, terwijl het gebrek in de praktijk weinig gevolgen heeft. Voor dat soort situaties komt er een maatwerkbesluit ingebruikname. De eigenaar of de aannemer moet daarvoor een goed onderbouwd verzoek bij de gemeente indienen. De gemeente weegt per geval of herstel nog in verhouding staat tot het gebrek. Het besluit komt in het Bbl te staan en is opgesteld op verzoek van de Eerste Kamer.
Herstel blijft de hoofdregel
Het ministerie is duidelijk: eerst herstellen, dan in gebruik nemen. Maatwerk is alleen aan de orde als herstel niet proportioneel is, en dat beoordeelt de gemeente steeds opnieuw. Er komt dus geen algemene tolerantiemarge en geen lijst met afwijkingen die standaard worden geaccepteerd. Wie een verzoek indient, moet zelf aantonen waarom de afwijking beperkt blijft en waarom herstel buiten verhouding is.
De Wkb geldt sinds 1 januari 2024 en is bedoeld om de kwaliteit van nieuwbouw te verbeteren. Voor woningen in gevolgklasse 1 is sindsdien geen bouwtechnische vergunning meer nodig; de toets verschoof naar de kwaliteitsborger en de gereedmelding. Daarom bleven die woningen ook buiten de eerdere vergelijking van bouwleges, die per gemeente tienduizenden euro’s kunnen verschillen. Het maatwerkbesluit verandert niets aan de borging zelf, maar haalt wel een scherpe rand van de gereedmelding af.
Wat betekent dit voor u
Reken er niet op dat een afwijking achteraf wel goedkomt. Een maatwerkbesluit vraagt om een dossier dat laat zien wat er afwijkt, waarom het zo is gebouwd en wat herstel zou kosten, en de uitkomst ligt bij de gemeente. De beste bescherming blijft het voorkomen van afwijkingen: maatvoering vroeg controleren, tussentijds afstemmen met de kwaliteitsborger en wijzigingen direct vastleggen. Dat sluit aan bij wat de bouw al jaren leert over het voorkomen van faalkosten. De vraag voor uw eigen projecten: zou uw dossier op dit moment sterk genoeg zijn om een gemeente te overtuigen dat herstel niet in verhouding staat?
Bron: Volkshuisvesting Nederland (ministerie van VRO), “Vanaf 1 januari 2027 maatwerkbesluit ingebruikname onderdeel van het stelsel van kwaliteitsborging voor het bouwen“
